In het speelveld van bedrijfsoverdrachten zijn meerdere spelers betrokken. Bij iedere overdracht is de aanwezigheid van een accountant gewenst. Adagium organiseerde een rondetafelgesprek met ervaren accountants. Dieter Janssen (Lindeboom Accountants), Mark Rens (Leermakers accountants & belastingadviseurs) en Jeroen van Dooren (Van de Ven Accountants) schoven aan bij Albert Dominicus. Onderwerp van gesprek: hun ervaringen en visie met betrekking tot bedrijfsoverdrachten.

Wat is de rol van een accountant in het overnameproces?

M: “In essentie is een accountant altijd een sparringpartner van de ondernemer. In de praktijk blijkt dat ondernemers het lastig vinden om uit te spreken dat zij een volgende stap willen zetten. Onze rol is om dat bespreekbaar te maken en om vervolgens naar de invulling te gaan kijken”.
J: “Waar ondernemers vaak met de dagelijkse bedrijfsvoering bezig zijn, kijken wij mee en adviseren wij de ondernemer om ook vooruit te kijken naar de komende 5 of 10 jaar”.
D: “Onze rol is vergelijkbaar met die van een huisarts. Wij signaleren en bespreken zaken met de ondernemer, maar zodra het bijvoorbeeld over een overname gaat schakelen wij de juiste specialist in. Dan verzorgen wij de communicatie en begeleiden wij het proces, zodat de overnameadviseur, fiscalist, advocaat en jurist hun werk kunnen doen”.

Waar ligt de grens voor een accountant?

D: “Als accountant heb ik zeker een eigen visie, maar wij laten de specialist eerst hun werk doen. Vervolgens haak ik daar op aan of juist niet. Wij kennen de ondernemer immers door en door. Terwijl een overnameadviseur pas instapt op het moment van de overname. Het is de kunst om de juiste inschatting te maken en om op het juiste moment de specialist in te zetten”.
J: “Daarnaast zijn er ook altijd belangen die afgewogen moeten worden. Er kan bijvoorbeeld iets gevoelig liggen binnen een familie of het bedrijf. Zorg daarom dat er altijd iemand is die ervaring heeft om dergelijke processen te managen. Het is niet alleen iets cijfermatigs, er komt juist een enorme bak emotie bij kijken. Daar heb je een overnameadviseur bij nodig”.
M: “Je kunt bijvoorbeeld in een overnameproces geen twee opdrachtgevers hebben, daarmee komt de onafhankelijkheid van een accountant in het geding. Vandaar dat wij altijd voor één partij werken binnen een opdracht”.

Wanneer schakel je een overnameadviseur in?

M: “Als accountant gaan we regelmatig met de ondernemer in gesprek waarin ook zaken als drijfveren en ambities besproken worden. Zodra een ondernemer aangeeft dat een bedrijfsoverdracht een optie is, gaan wij in het voortraject al voorsorteren. Het aanbevelen van een overnameadviseur behoort daar ook bij”.
J: “Zodra er potentiële overnamekandidaten gezocht moeten worden komt het brede netwerk van een overnameadviseur natuurlijk van pas. Daarnaast is een verkooptraject een dermate complex en specialistisch proces dat kennis een must is. Er komt juridisch, fiscaal en emotioneel veel bij kijken. Daar heb je een adviseur voor nodig die het spelletje al vaak gespeeld heeft en vooruit kan kijken”.
D: “Een adviseur dient de belangen van alle partijen te waarborgen zodat er een win-win situatie ontstaat. Het gaat niet om het behalen van de hoogste prijs voor de verkoper, het bedrijf moet na de verkoop bijvoorbeeld nog steeds levensvatbaar zijn”.

Het credo van Adagium is: ‘Ieder bedrijf een goed vervolg’ In hoeverre merken jullie dat?

J: “Mijn ervaring is dat Adagium vanaf het eerste moment hele heldere en realistische verwachtingen schept. Eerlijk en transparant. Naar de ondernemer toe, maar ook naar alle partijen gedurende het hele verkooptraject. In de praktijk trekken we écht samen op met Adagium. Elke specialist voegt zijn eigen kennis en expertise toe aan het overnametraject waardoor er gezamenlijk naar een goed vervolg gewerkt wordt”.
M: “Je werkt heel erg in elkaars verlengde. Het eindigt bij mij in het cijfermatige, daar pakt bijvoorbeeld Adagium het over. Daarbij vervullen wij vaak ook de rol van vertrouwenspersoon voor een ondernemer. Ze delen alles met ons en vaak vragen ze ons even om een bevestiging of toelichting. Hierin hebben we de gemeenschappelijke taak om het zo duidelijk mogelijk te maken voor de ondernemer”.

Is er voldoende aandacht voor de factor Emotie bij een bedrijfsoverdracht?

D: “Zeker. Wij kennen de ondernemer vaak al zó lang, we weten alles van onze klanten. Voor een ondernemer houdt het werk niet op na vijf uur. Daarin bewegen wij mee en weten we hoe het verkoopproces eruit ziet. In feite verkoopt een ondernemer zijn ‘baby’ zodra hij het bedrijf overdraagt. Het draait daarbij niet alleen om euro’s, maar er zit juist veel emotie bij. Dat dienen wij aan te voelen en te vertalen naar de overnameadviseur”.
J: “In de eerste gesprekken met de overnameadviseur proberen we duidelijk over te brengen wat voor type mens de ondernemer is. Dat is namelijk ontzettend belangrijk om direct helder te krijgen. Hoe zit de persoon in elkaar en welke krachten spelen er in de familie of in het bedrijf?”
M: “Daar heb je overigens geen boekje voor, dat moet je écht aanvoelen. Je hebt vaak een sterke vertrouwensband opgebouwd met een ondernemer. Dat is ook de kern van ons vak: om de ondernemer te begrijpen. Vervolgens dienen we samen te werken om een resultaat te behalen waar alle partijen tevreden mee zijn”.

Waarom zijn er weinig accountantskantoren met overnameadviseurs in dienst?

J: “Wij geven duidelijk aan tot waar onze kennis reikt en voor specifieke vragen schakelen wij een specialist in. Dat is ook zo met overnameadviseurs. Onze core business zit in accountancy en niet in het begeleiden van fusies en overnames”.
D: “Zodra ik bijvoorbeeld een vraag krijg over loonbelasting, dan schakel ik een loonbelasting adviseur in. Dat geldt in feite voor alle vakgebieden”.

Hoe zien jullie de toekomst van de markt tegemoet?

D: “Ik denk dat corona geen invloed heeft op het aantal bedrijfsovernames. De markt die is er en zal naar mijn idee alleen maar toenemen. Daarbij is er ook een grote groep ondernemers die binnen nu en enkele jaren de pensioenleeftijd bereikt”.
J: “Zolang er ondernemers zijn, zullen er bedrijfsovernames zijn. Vroeg of laat dient een ondernemer een keuze te maken over de toekomst van zijn of haar bedrijf”.

Vroeger was het vaker regel dan uitzondering dat het bedrijf in de familie bleef. Nu zien we steeds vaker dat het bedrijf extern verkocht wordt.
D: “Meer dan vroeger leeft het besef onder ondernemers dat het niet altijd de beste keuze is om het bedrijf binnen de familie te verkopen. Vroeger werd daar minder over nagedacht, dan was het traditie om het bedrijf over te dragen binnen de familie”.
M: “Ik denk dat er, in vergelijking met vroeger, meer ruimte is om als kind aan te geven dat je een andere weg kiest. Ook zijn ondernemers meer bewust van hun legacy en de last die het ondernemerschap soms met zich kan meebrengen. Zeker wanneer je dit als kind op relatief jonge leeftijd op je moet nemen”.

Als er zo veel mensen uittreden. Wie zijn dan de potentiële kopers?

D: “In toenemende mate ontstaat er een groep kopers die het geld hebben om het meer renderend te maken. Zij kunnen onafhankelijk van een bank handelen en zullen steeds actiever worden in de overnamemarkt”.
M: “Zij hebben minder affiniteit met de branche of het vakgebied, maar door middel van een directeur erop te zetten laten zij het renderen. Zolang het rendement goed is, is iedereen tevreden”.
J: “Veel overnametrajecten hebben te kampen met hoge financieringslasten zodra zij via de bank hun financiering regelen. Dat maakt andere constructies interessant. Daarnaast zijn banken terughoudend en willen zij in de kern enkel in gezonde bedrijven financieren. Dat zijn stabiele ondernemingen met een goed toekomstperspectief”.