Van alle bedrijven in Nederland draagt zo’n 70% de stempel ‘familiebedrijf’. Deze familiebedrijven krijgen vroeg of laat te maken met het opvolgingsvraagstuk. Dit is zonder twijfel een enerverende periode binnen zowel het bedrijf als in de familie. Zeker door het grote emotionele component dat hierbij speelt, maakt dat dit een veelbesproken en gevoelig onderwerp is.

Het proces dat bedrijfsopvolging heet

Zodra er binnen een ondernemende familie de geboorte van een zoon of dochter wordt gevierd, is daarmee in feite het opvolgingsvraagstuk geboren. Opvolging binnen het familiebedrijf is geen op zichzelf staande gebeurtenis. Bedrijven die van generatie op generatie worden overgedragen beschouwen de opvolging eerder als een proces dat uit verschillende fasen bestaat. Elke fase leidt naar een moment dat cruciaal is voor de uiteindelijke besluitvorming. Simpel gezegd bestaat het proces van bedrijfsopvolging uit een oriëntatiefase, voorbereidingsfase, overdrachtsfase en nazorgfase. De oriëntatie begint vaak al vroeg, aangezien kinderen op jonge leeftijd starten met meewerken in het familiebedrijf.

Familie versus het bedrijf

Bedrijfsopvolging binnen de familie is een lastige kwestie. De belangen zijn groot om zowel de continuïteit van de onderneming te waarborgen als de familieverhoudingen in goede vrede te bewaren. Het bedrijfsbelang hoort behartigt te worden om voort te blijven bestaan. De familiedynamiek en eventuele opvolging dient door de jaren heen duidelijk besproken te worden. Zo weet iedereen binnen de familie continue waar zij aan toe zijn en blijft het toekomstperspectief helder. Daarmee wordt voorkomen dat binnen de familie meningsverschillen, onrust of zelfs ruzies ontstaan.

De invloed van de huidige generatie

De kans op ruis, onenigheid en conflicten vanwege emotionele aspecten binnen een familiebedrijf is altijd aanwezig. Je hebt namelijk ook met familiebelang te maken en dat rijmt niet altijd met de belangen van de onderneming. Binnen het opvolgingstraject kan de opvolger met allerlei emoties vanuit de huidige generatie te maken krijgen. Denk hierbij aan tegenzin om afstand te doen van de machtspositie, angst voor het pensioen, jaloezie en rivaliteit of het niet kunnen kiezen tussen kinderen. Dit kunnen serieuze obstakels zijn voor de huidige ondernemers. Uiteindelijk kan dat de goede voorbereiding van de nieuwe generatie, die benodigd is, in de weg staan, gezien het feit dat de huidige generatie nog altijd een grote invloed heeft op hun opvolgers.

De voorbereiding van de nieuwe generatie

Een goede voorbereiding is voor een opvolger cruciaal. Er zijn diverse vragen die door de opvolger beantwoord dienen te worden. Hoe financier ik de overname? Wie verzamel ik om me heen? Hoe bind ik onze huidige klanten en netwerk aan mij en mijn team? In hoeverre betrek ik mijn familie hierbij? In welke mate trek ik mijn eigen plan? In de praktijk blijkt dat opvolgers zich al snel gevangen voelen tussen enerzijds de loyaliteit richting de familie en anderzijds de gewenste afhankelijkheid om zelf beslissingen te nemen in het belang van het bedrijf.

Opvolging in het familiebedrijf: een complex vraagstuk

Je kiest er niet voor om lid te zijn van een familie, echter is het toetreden tot het familiebedrijf wel degelijk een keuze. Er zijn binnen het familiebedrijf verschillende rollen die ingenomen kunnen worden. Dat gaat dan ook verder dan enkel de oprichter en beoogde opvolger. Je hebt te maken met het hele gezin zoals broers, zussen en partner die vaak achter de schermen bergen werk verzet. Hierbij spelen zaken als de bedrijfs- en familiedynamiek, historie en de verschillende belangen binnen de familie en het bedrijf een grote rol. Dat bij elkaar maakt dat opvolging binnen het familiebedrijf per definitie een complexe overdracht is.

Lees hier meer over de typerende kenmerken en bepalende aspecten binnen de bedrijfsovername van een familiebedrijf.